اينان در طريق انسان و انسانيّت سرگرم وسوسهء فرزندان آدمند ، و اين فرزندان آدمند كه بايد از خود مواظبت و مراقبت كنند تا به دام شياطين و وسوسه‌هاى آنان گرفتار نشوند . بايد توجّه داشت كه مراقبت و مواظبت از خويش در برابر مكايد شيطان همان جهاد اكبر است . حضرت صادق عليه السلام فرمود : انَّ النَّبِىَّ صلى الله عليه و آله : بَعَثَ سَرِيَّةً فَلَمّا رَجَعُوا قالَ : مَرْحَباً بِقَوْمٍ قَضَوُا الجِهادَ الاصْغَرَ وَ بَقِىَ عَلَيهِمُ الجِهادُ الاكبَرُ . فَقيلَ : يا رَسُولَ اللّهِ ! مَا الجِهادُ الاكبَرُ ؟ قالَ : جِهادُ النَّفسِ . « 1 » رسول خدا صلى الله عليه و آله لشگرى را به جبههء حق عليه باطل فرستاد ، چون ارتش آزاديبخش اسلام از جبهه بازگشت ، حضرت فرمود : آفرين بر طايفه‌اى كه جهاد اصغر را به سر بردند ، و جهاد اكبر بر عهدهء آنان باقى است ، عرضه داشتند : جهاد اكبر چيست ؟ فرمود : ايستادن در برابر هواها و هوس‌ها . اگر با دقّت عرفانى به داستان شيطان و شيطنت او بنگريم ، مىبينيم اگر چنين موجودى در كنار ما نبود كه ما به دستور خدا تا پايان عمر با وسوسه‌هاى او و نيرنگ‌ها و فريب هايش مبارزه كنيم ، از خيرات و فيوضات الهى در دنيا و آخرت محروم مىشديم . آنان كه تصور مىكنند خداوند ؛ ابليس را با هويّت ابليسى و شيطان را با هويت شيطانى آفريد ، تا به آزار بنى آدم اقدام كنند ، و وى را از سعادت دو جهان محروم نمايند ، و دائم در دنياى ذهن خود نسبت به آفرينش شيطان عليه حضرت ربّ العزّه چون و چرا دارند ، در حقيقت به وجود مقدّس حق تهمت مىزنند ، و در دنياى

--> ( 1 ) - وسائل الشيعة : 15 / 161 ، باب 1 ، حديث 20208 ؛ الأمالى ، شيخ صدوق : 466 ، حديث 8 .